Tết 10/10 là ngày gì? Nguồn gốc, ý nghĩa và cách cúng Tết Trùng Thập

Tết 10/10 âm lịch còn được gọi là Tết Trùng Thập, Tết Thường Tân hoặc Tết Cơm mới tháng Mười. Đây là một ngày Tết cổ truyền gắn với đời sống nông nghiệp và trong một số ghi chép còn được xem là dịp quan trọng đối với những người làm nghề thuốc. Tết 10/10 không phải ngày nghỉ lễ, tết được hưởng nguyên lương theo quy định chung của pháp luật lao động hiện hành. Vậy Tết Trùng Thập có nguồn gốc, ý nghĩa và phong tục gì đặc biệt? Cùng tìm hiểu dưới đây.

Tết 10/10 là ngày gì? Nguồn gốc và ý nghĩa

Tết 10/10 là cách gọi phổ biến của ngày mùng 10 tháng 10 âm lịch. Trong dân gian, ngày này có nhiều tên gọi như Tết Trùng Thập, Tết Song Thập, Tết Thường Tân, Tết Cơm mới tháng Mười và ở một số tài liệu còn gọi là Tết của thầy thuốc. Tên gọi và cách tổ chức có thể khác nhau tùy địa phương, gia đình và truyền thống nghề nghiệp.

Theo ghi chép trong Việt Nam phong tục, Tết Trùng Thập là một trong những ngày Tết được người Việt xưa biết đến. Tác phẩm này cũng cho thấy ngày Tết này không phổ biến đồng đều trong mọi tầng lớp, mà từng được tổ chức rõ nét hơn ở một số nhóm như thầy thuốc, người làm nghề đồng cốt và tại một số vùng nông thôn.

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Trùng Thập âm lịch

Một cách lý giải về Tết Trùng Thập gắn với nghề thuốc. Theo Dược lễ, ngày mùng 10 tháng 10 âm lịch được quan niệm là thời điểm cây thuốc hội tụ khí âm dương và tinh túy của bốn mùa, từ đó được xem là lúc dược liệu có chất lượng tốt. Đây là quan niệm của y học cổ truyền, không nên hiểu như một kết luận y khoa hiện đại về hiệu quả của mọi loại dược liệu.

Vì vậy, ngày 10/10 âm lịch từng được coi là một dịp quan trọng đối với các thầy thuốc. Một số ghi chép cổ cho thấy những người theo nghề thuốc có thể tổ chức lễ, làm cỗ và gặp gỡ học trò, bạn hàng hoặc người quen trong nghề. Tuy nhiên, phong tục này hiện không còn phổ biến rộng rãi như trước.

Bên cạnh ý nghĩa liên quan đến nghề thuốc, Tết Trùng Thập còn gắn với tục mừng cơm mới của cư dân nông nghiệp. Tháng Mười âm lịch là thời điểm nhiều vùng đã hoàn thành một phần công việc mùa vụ, vì vậy người dân làm bánh, nấu chè hoặc chuẩn bị cơm mới để cúng gia tiên, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và các lực lượng thiêng liêng theo tín ngưỡng dân gian.

Nhìn ở góc độ văn hóa, ý nghĩa Tết 10/10 có thể được hiểu qua hai nét chính: trân trọng thành quả lao động và duy trì sự gắn kết giữa con người với gia đình, tổ tiên. Đây cũng là lý do tục làm cơm mới và dâng lễ vẫn được một số gia đình duy trì dù quy mô đơn giản hơn trước.

Phân biệt Tết Trùng Thập âm lịch và Tết Song Thập dương lịch

Tết Trùng Thập (10/10 Âm lịch) là ngày lễ truyền thống mang đậm văn hóa dân gian Việt Nam. Theo tập tục, người dân sẽ tổ chức nhiều hoạt động như làm bánh, mừng cơm mới hoặc hái thuốc nam.

Trong khi đó, Tết Song Thập (10/10 Dương lịch) hoàn toàn là một ngày lễ lịch sử chính trị, Quốc khánh của Đài Loan. Lý do ngày lễ được gọi là Song Thập vì có hai chữ số 10 giống nhau.

Để tránh nhầm lịch, nếu muốn chuẩn bị lễ cúng, bạn nên xác định đúng ngày 10 tháng 10 âm lịch của từng năm là ngày Trùng Thập. Chẳng hạn, năm 2026, ngày này rơi vào 18/11/2026 dương lịch.

[Product_Listing categoryid="1676" propertyid="" customlink="https://cellphones.com.vn/do-gia-dung.html" title="Danh sách đồ gia dụng đang được quan tâm nhiều tại CellphoneS"]

Phong tục và món ăn truyền thống ngày Tết 10/10

Phong tục Tết 10/10 không thống nhất ở mọi vùng miền. Những ghi chép về Tết Trùng Thập cho thấy có nơi thiên về lễ mừng cơm mới, có nơi coi đây là dịp của thầy thuốc, trong khi một số cộng đồng gần như không còn duy trì phong tục này.

Tục làm bánh, ăn bánh và mừng cơm mới

Một trong những nét đáng chú ý của Tết Trùng Thập là tục làm bánh và mừng cơm mới. Tài liệu về phong tục Việt Nam ghi nhận ở nông thôn, người dân thường làm bánh giầy, chè kho để cúng gia tiên rồi biếu người thân. Một số nguồn khác cũng đề cập các món như xôi, chè hoặc những loại bánh quen thuộc tùy vùng.

Tục mừng cơm mới phản ánh rõ đời sống của cư dân nông nghiệp. Sau mùa vụ, hạt gạo mới không chỉ là thành quả lao động mà còn mang ý nghĩa gắn kết gia đình và cộng đồng. Việc đưa cơm mới lên bàn thờ trước khi dùng cũng thể hiện quan niệm tưởng nhớ tổ tiên và cảm tạ những điều kiện giúp mùa màng thuận lợi.

Ngày nay, gia đình không nhất thiết phải chuẩn bị mâm cỗ lớn. Một đĩa bánh, đĩa xôi hoặc món chè quen thuộc kết hợp với cơm mới nếu có điều kiện là có thể tạo nên không khí trang trọng cho ngày Tết.

Tục hái thuốc nam và quan niệm y học cổ truyền

Tết 10/10 còn được biết đến với tên gọi gắn với nghề thuốc. Theo quan niệm được ghi trong Dược lễ, đây là thời điểm cây thuốc đạt trạng thái tốt do hội tụ khí của âm dương và bốn mùa. Vì thế, ngày này từng có ý nghĩa đối với những người làm nghề y học cổ truyền.

Tuy nhiên, không nên từ quan niệm dân gian này suy ra rằng mọi loại thuốc nam đều nên được tự hái, sử dụng hoặc có tác dụng chữa bệnh tốt hơn vào ngày 10/10 âm lịch. Việc nhận diện, thu hái và sử dụng dược liệu cần dựa trên kiến thức chuyên môn, đặc biệt với các loại cây có thể gây độc hoặc tương tác với thuốc.

Các phong tục khác trong ngày Tết Trùng Thập

Ngoài tục mừng cơm mới và ý nghĩa đối với nghề thuốc, Tết Trùng Thập từng xuất hiện trong sinh hoạt của một số nhóm nghề nghiệp và cộng đồng tín ngưỡng. Việt Nam phong tục ghi nhận ngày này được tổ chức rõ nét hơn ở các nhà thầy thuốc, người làm nghề đồng cốt và một số vùng nông thôn.

Hiện nay, các phong tục trên đã mai một ở nhiều nơi. Vì vậy, không có một bộ nghi lễ bắt buộc mà mọi gia đình phải thực hiện trong Tết 10/10. Nếu gia đình có truyền thống thờ cúng, bạn có thể giữ những phần phù hợp như làm cơm mới, chuẩn bị bánh trái và thắp hương tưởng nhớ gia tiên.

Cách chuẩn bị mâm cúng Tết 10/10

Mâm cúng Tết Trùng Thập không có một danh sách lễ vật bắt buộc áp dụng cho mọi gia đình. Cách chuẩn bị thường phụ thuộc vào phong tục địa phương và điều kiện của từng nhà. Những ghi chép về Tết này cho thấy bánh giầy, chè kho, cơm mới và các món ăn trong gia đình là những lễ vật thường được nhắc đến.

Các lễ vật thường có trong mâm cúng

Nếu gia đình muốn chuẩn bị mâm cúng Tết 10/10 theo hướng đơn giản, có thể cân nhắc:

• Cơm mới hoặc gạo mới nếu gia đình có sử dụng.
• Bánh giầy, chè kho hoặc một loại bánh truyền thống phù hợp.
• Xôi hoặc món ăn từ gạo.
• Hoa quả theo mùa.
• Nước, trà và các lễ vật gia đình thường dùng khi cúng gia tiên.
• Hương và đèn/nến nếu gia đình có tập tục sử dụng.

Không cần chạy theo số lượng lễ vật. Điểm quan trọng là chuẩn bị sạch sẽ, phù hợp với phong tục gia đình và tránh biến một nghi lễ dân gian thành yêu cầu bắt buộc về số lượng hay giá trị mâm cúng.

Cách chuẩn bị mâm cúng Tết Trùng Thập đơn giản

Bạn có thể chuẩn bị mâm cúng theo trình tự sau:

• Bước 1: Chuẩn bị cơm mới, bánh hoặc món chè cùng hoa quả và đồ uống phù hợp với phong tục gia đình.
• Bước 2: Dọn dẹp khu vực bàn thờ sạch sẽ, sắp xếp lễ vật gọn gàng.
• Bước 3: Bày lễ trên bàn thờ gia tiên, ưu tiên các món gia đình đã quen dùng trong những dịp cúng lễ.
• Bước 4: Thắp hương và thực hiện nghi lễ theo tập tục của gia đình.
• Bước 5: Đọc lời khấn với nội dung tưởng nhớ tổ tiên, trình bày việc gia đình làm lễ và cầu mong những điều tốt lành theo tín ngưỡng.
• Bước 6: Hạ lễ sau khi hoàn tất nghi thức theo phong tục của gia đình.

Nếu gia đình không có truyền thống cúng Tết Trùng Thập, bạn không cần chuẩn bị một mâm cỗ cầu kỳ. Một mâm cơm mới hoặc bánh trái đơn giản để tưởng nhớ gia tiên vẫn phù hợp với ý nghĩa của phong tục.

Bài văn khấn Tết Trùng Thập tham khảo

Không có một mẫu văn khấn Tết 10/10 cụ thể được quy định áp dụng cho mọi gia đình. Nội dung dưới đây là bài tham khảo, có thể điều chỉnh theo cách xưng danh, tín ngưỡng và phong tục riêng của từng nhà.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con xin kính lạy hai bên gia tiên nội ngoại.

Hôm nay nhân ngày mùng 10 tháng 10 năm ... âm lịch.
Tín chủ con là ..., cùng các thành viên trong gia đình thành tâm sửa soạn hương hoa, cơm mới, lễ vật dâng trước án.

Kính mời chư vị gia tiên tiền tổ về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho gia đình bình an, hòa thuận, mọi người mạnh khỏe và công việc được thuận lợi.

Chúng con kính nhớ công ơn tổ tiên, nguyện giữ gìn nếp nhà, sống hòa thuận và làm ăn ngay thẳng.

Lễ bạc tâm thành, mong gia tiên chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Bạn có thể thay đổi nội dung bài khấn cho phù hợp với cách cúng của gia đình. Không nên xem một bài văn khấn trên mạng là nghi thức bắt buộc hoặc khẳng định rằng chỉ một cách đọc mới đúng phong tục.

Tết 10/10 âm lịch có được nghỉ lễ, hưởng nguyên lương không?

Không. Tết 10/10 âm lịch không nằm trong danh sách ngày nghỉ lễ, tết được hưởng nguyên lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019. Danh sách này gồm Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, Ngày Chiến thắng 30/4, Ngày Quốc tế lao động 1/5, Quốc khánh và Giỗ Tổ Hùng Vương.

Do đó, người lao động không đương nhiên được nghỉ làm hoặc hưởng nguyên lương vào ngày Tết Trùng Thập. Nếu doanh nghiệp cho nghỉ riêng ngày này thì việc nghỉ và chế độ tiền lương cần căn cứ vào thỏa thuận, nội quy hoặc chính sách áp dụng tại doanh nghiệp, thay vì xem đây là ngày nghỉ lễ bắt buộc theo luật.

Tóm lại, Tết 10/10 âm lịch, hay Tết Trùng Thập, là một phong tục cổ truyền gắn với mừng cơm mới và trong một số ghi chép gắn với nghề thuốc. Mâm cúng có thể chuẩn bị đơn giản với cơm mới, bánh, chè, hoa quả và lễ vật quen thuộc, không có quy định bắt buộc về số lượng. Nếu muốn tìm hiểu thêm về các ngày Tết cổ truyền và phong tục cúng lễ của người Việt, bạn có thể đọc thêm các bài liên quan trên Sforum.

• Xem thêm: Trending