AMD hé lộ CPU Zen 6 và Zen 6c, “ăn tiền” Zen 5 ở điểm nào?

AMD công bố các CPU Zen 6 và Zen 6c sẽ lần đầu xuất hiện trên dòng vi xử lý máy chủ AMD EPYC thế hệ mới mang tên mã Venice.

Dù AMD dự đoán doanh số bán PC sẽ sụt giảm trong vài năm tới do sự thiếu thốn nguồn cung gần như tất cả các linh kiện quan trọng, hãng vẫn đã công bố kiến trúc CPU mới Zen 6 và Zen 6c với những cải tiến mang lại hiệu năng vượt trội hơn. Trong bài viết này, Sforum sẽ giúp bạn biết rõ về những ưu điểm của dòng CPU mới này, và những gì bạn có thể đạt được khi sử dụng chúng.

Xem thêm: Cầm 20 triệu cày nát rank Valorant, CS2: Đừng bỏ qua 3 mẫu laptop Gaming AMD mạnh này

Thế hệ CPU mới sẽ có những sản phẩm nào?

Thế hệ Zen 6 được AMD xem là một trong những bản nâng cấp quan trọng nhất của hãng trong những năm gần đây, không chỉ bởi việc chuyển sang tiến trình sản xuất 2nm tiên tiến mà còn nhờ hàng loạt cải tiến về cấu trúc lõi xử lý, bộ nhớ đệm, băng thông nội bộ và khả năng mở rộng số lượng nhân.

Các sản phẩm đầu tiên ứng dụng kiến trúc Zen 6 dự kiến xuất hiện sẽ là CPU EPYC thế hệ tiếp theo mang tên mã Venice, với cấu hình tối đa lên đến 256 nhân xử lý và 512 luồng trên một CPU. Chúng nhắm vào các trung tâm dữ liệu, cloud, AI và những hệ thống máy chủ doanh nghiệp quy mô lớn. 

AMD còn thay đổi cách tổ chức và vận hành các thành phần bên trong CPU, giúp bộ xử lý có thể duy trì nhiều dữ liệu và tác vụ đang chờ xử lý hơn, giảm nguy cơ các đơn vị tính toán phải chờ dữ liệu và tận dụng hiệu quả hơn tài nguyên phần cứng. Điều này đặc biệt quan trọng bởi trong nhiều trường hợp, hiệu năng CPU không chỉ phụ thuộc vào tốc độ xung nhịp hay số lượng nhân mà còn bị giới hạn bởi khả năng cung cấp dữ liệu cho các đơn vị xử lý.

AMD dự kiến phát triển Venice trên hai nền tảng chính là SP7 và SP8, trong đó SP7 là phiên bản cao cấp hơn.

	AMD EPYC SP7	AMD EPYC SP8
Kích thước socket	3 × 3,15 inch	2,46 × 3,15 inch
Số nhân tối đa	256 nhân	128 nhân
Số luồng tối đa	512 luồng	256 luồng
Bộ nhớ đệm L3 tối đa	1.024MB (1GB)	512MB
Hỗ trợ RAM	DDR5	DDR5
Số kênh RAM	16 kênh	8 kênh
Độ rộng giao tiếp bộ nhớ	1.024-bit	512-bit
Số nhân Zen 6 tối đa	96 nhân	96 nhân
Số nhân Zen 6c tối đa	256 nhân	128 nhân
Hỗ trợ cấu hình CPU	1P / 2P	1P / 2P
Khách hàng	Máy chủ cao cấp, trung tâm dữ liệu quy mô lớn	Máy chủ doanh nghiệp, hệ thống nhỏ gọn hơn

Bên cạnh Venice (SP7 và SP8) sử dụng kiến trúc bộ xử lý Zen 6 và Zen 6c, một dòng xử lý EPYC khác có tên mã Verona cũng sẽ sử dụng cùng kiến trúc bộ xử lý này.

Cải thiện băng thông và tốc độ

Một trong những nâng cấp đáng chú ý khác của Zen 6 là khả năng hỗ trợ chuẩn kết nối PCI Express 6.0. Đây là chuẩn có tốc độ cao gần như gấp đôi PCIe 5.0, đạt tới khoảng 121GB/s đối với kết nối x16 và rất quan trọng trong những hệ thống cần trao đổi dữ liệu liên tục giữa CPU, GPU, thiết bị lưu trữ và các bộ tăng tốc chuyên dụng.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, PCIe 6.0 chưa tạo ra nhiều lợi ích trực tiếp cho người dùng máy tính cá nhân vì đa số sản phẩm cho người dùng vẫn chưa tận dụng hết PCIe 5.0 x16. Thị trường SSD cũng vẫn đang trong quá trình mở rộng phổ biến PCIe 5.0 và đang chững lại do giá quá cao, trong khi PCIe 4.0 và thậm chí 3.0 tiếp tục là lựa chọn chủ đạo ở nhiều phân khúc.

Bên cạnh PCIe 6.0, AMD còn giới thiệu một công nghệ mới mang tên MEXT, là một giải pháp sử dụng thiết bị lưu trữ (như SSD) để hỗ trợ quản lý dữ liệu khi dung lượng RAM trở nên hạn chế. Hãng tuyên bố nó tốt hơn các công cụ truyền thống do sử dụng AI để xác định dữ liệu nào nên được giữ trong RAM và dữ liệu nào có thể chuyển xuống SSD, giúp các ứng dụng có thể nhận được dữ liệu mà chúng cần một cách nhanh chóng hơn.

Tuy nhiên ngay cả khi AI hoạt động hoàn hảo theo đúng ý đồ của AMD, SSD vẫn chậm hơn RAM rất nhiều, do đó việc truy xuất dữ liệu từ thiết bị lưu trữ có thể tạo ra độ trễ đáng kể. MEXT không đồng nghĩa với việc SSD có thể thay thế RAM mà chủ yếu hướng đến việc quản lý tài nguyên thông minh hơn nhằm giảm thiểu những tác động tiêu cực khi hệ thống thiếu RAM. Chúng ta cũng không thể không nói tới việc đọc - ghi liên tục sẽ làm giảm tuổi thọ của SSD, và người dùng AMD hẳn còn nhớ bug mới vừa bị phát hiện khi driver của hãng liên tục ghi vào ổ C, khiến tuổi thọ SSD sụt giảm mạnh.

So sánh Zen 5 và Zen 6

Tương tự các thế hệ trước, AMD tiếp tục phát triển hai phiên bản của cùng một nền tảng kiến trúc là Zen 6 và Zen 6c, tương tự các thế hệ Zen 4 và Zen 5 trước đây. Sự khác biệt giữa Zen 6 và Zen 6c vẫn nằm ở kích thước thiết kế và cách tối ưu mật độ nhân, tuy nhiên một số chi tiết kỹ thuật của Zen 6 tiêu chuẩn vẫn chưa được AMD công bố.

• Zen 6 là phiên bản lõi đầy đủ, hướng đến việc cân bằng giữa hiệu năng xử lý, mật độ transistor và khả năng vận hành.
• Zen 6c là phiên bản được tối ưu về kích thước, cho phép AMD bố trí nhiều nhân xử lý hơn trong cùng một diện tích chip.

Trước đây, các lõi dòng C thường bị giảm dung lượng bộ nhớ L3, ví dụ Zen 4c và Zen 5c chỉ có một nửa dung lượng L3 nhằm giảm kích thước và tăng mật độ nhân trên mỗi chiplet. Còn với Zen 6c thì L3 vẫn là 4MB, giống hệt Zen 6 tiêu chuẩn. Điều này cho thấy hãng đang cố gắng duy trì khả năng truy cập dữ liệu và hiệu năng của từng nhân, thay vì chỉ tập trung vào việc thu nhỏ kích thước lõi xử lý.

Zen 6 có thể được sử dụng trong những sản phẩm ưu tiên hiệu năng trên mỗi nhân, trong khi Zen 6c phù hợp hơn với các bộ xử lý máy chủ cần số lượng nhân cực lớn, khả năng xử lý song song và hiệu quả sử dụng diện tích silicon. Nói cách khác là Zen 6 tập trung vào người dùng cần xung nhịp cao và độ trễ thấp, trong khi Zen 6c được tối ưu hóa hiệu suất trên mỗi Socket.

	Zen 5 & Zen 5c	Zen 6 & Zen 6c
AVX-512	512 bit Data Path	Full AVX-512 FP16 Compute
FMUL / FMAC + FADD	2 pipes + 2 pipes	FMAC / FMUL / FADD
Latency	4 / 3 / 2	FP16 Converts Only
BMM	N/A	Bit Matrix Multiply Instructions
VNNI-INT8	2 pipes	4 pipes
VNNI-INT16 (BFLOAT 16)	2 pipes	--
FP Schedulers	3 x 32	3 x 46+
FP Load / Storage Bandwidth	2 Load of any size	2 x 512b Loads hoặc 4 x 256b Loads
FP Store Bandwidth	1 x 512b store hoặc 2 x 256b store	--

Zen 5c vs Zen 6c

	Zen 5c	Zen 6c
Số nhân trong mỗi Complex	16	32
L3 Cache cho mỗi nhân	2MB	4MB
Tổng L3 Cache	32MB	128MB
Xung nhịp tối đa	3.7 GHz	4.1 GHz
Số nhân tối đa	192	256

Zen 5 vs Zen 6

	Zen 5	Zen 6
Số nhân trong mỗi CCX	8	12
Xung nhịp tối đa	5 GHz	5.3 GHz
L3 Cache Cho mỗi nhân	4MB	4MB
Tổng L3 Cache	32MB	48MB
Số nhân tối đa	64	96

Bạn có thể thấy một vài khác biệt rõ rệt giữa 2 thế hệ kiến trúc Zen5 và Zen 6 này:

• Về số lượng nhân (Cores), Zen 6c có số nhân gấp đôi so với Zen 5c, với mỗi CCD đạt tối đa 32 nhân, giúp toàn bộ bộ xử lý đạt đến 256 nhân.
• L3 Cache của Zen 6c cũng tăng từ 2MB (trên Zen 5c) lên 4MB, đưa tổng dung lượng L3 Total Cache lên tới 128MB.
• Kiến trúc bộ xử lý phần Zen 6 có tối đa 12 nhân mỗi CCX, và số nhân tối đa của toàn bộ bộ xử lý là 96 nhân.

Ryzen được lợi gì từ Zen 6?

Mặc dù Zen 6 sẽ xuất hiện đầu tiên trên dòng EPYC dành cho doanh nghiệp, những cải tiến của kiến trúc này cũng mở ra nhiều triển vọng cho các bộ xử lý Ryzen trong tương lai. Hiện tại, các CPU Ryzen cao cấp sử dụng Zen 5 tối đa 16 nhân, được bố trí trên hai CCD với mỗi CCD chứa 8 nhân. Khi chuyển sang Zen 6, mỗi CCD có thể chứa 12 nhân và nếu AMD tiếp tục sử dụng thiết kế hai CCD trên những mẫu Ryzen cao cấp, tổng số nhân có thể tăng lên 24, cao hơn 50% so với hiện tại.

Điều này có nghĩa là người dùng sẽ được trải nghiệm hiệu năng vượt trội hơn trong các ứng dụng hỗ trợ đa luồng, điều mà Intel đang dẫn trước nhờ số lượng lõi xử lý tổng thể cao. Tuy nhiên Sforum cũng cần nhấn mạnh rằng việc Zen 6 hỗ trợ 12 nhân trên mỗi CCD không đồng nghĩa AMD chắc chắn sẽ đưa cấu hình 24 nhân lên mọi mẫu Ryzen. Số lượng nhân thực tế còn phụ thuộc vào chiến lược sản phẩm của hãng.

Hơn thế nữa, số nhân cũng không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu năng của một CPU, mà còn phụ thuộc vào xung nhịp, IPC, dung lượng cache, độ trễ bộ nhớ, tối ưu phần mềm… Dù vậy, việc nâng số nhân trên mỗi CCD vẫn là nền tảng rất thuận lợi để AMD mở rộng hiệu năng của các sản phẩm dành cho người dùng trong tương lai.

Tạm kết

Với Zen 6, AMD đã chuyển sang tiến trình 2nm, nâng số nhân trên mỗi CCD, tăng bộ nhớ đệm L3 và mở rộng khả năng xử lý dữ liệu. Tất cả những điều này cho thấy AMD đang hướng đến những bộ xử lý có mật độ tính toán cao hơn nhưng vẫn duy trì khả năng mở rộng linh hoạt.

Dòng EPYC Venice với tối đa 256 nhân, 512 luồng và 1GB L3 cache là minh chứng rõ ràng nhất cho tiềm năng của kiến trúc này. Trong khi đó, nền tảng PCIe 6.0 và công nghệ MEXT cho thấy AMD cũng đang chuẩn bị cho những yêu cầu mới của trung tâm dữ liệu hiện đại, nơi băng thông kết nối và khả năng quản lý bộ nhớ ngày càng quan trọng. Dù vậy, thành công cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng đưa những cải tiến trên giấy tờ thành hiệu năng thực tế, mức tiêu thụ điện hợp lý và giá bán cạnh tranh.

Đối với người tiêu dùng bình thường, việc những bộ xử lý Ryzen 24 nhân có thể ra mắt trong tương lai cũng là điểm đáng mong chờ. Chúng có thể tạo ra bước nhảy đáng kể về hiệu năng đa luồng và giúp AMD tiếp tục củng cố vị thế trong phân khúc CPU cao cấp. Hãy cùng chờ đợi và đừng quên ghé qua Sforum hàng ngày để đón xem các tin tức về công nghệ và game mới nhất nhé.

Xem thêm: Top 5 laptop AMD chuẩn gu sếp: Sang trọng, màn đẹp, họp hành xuyên suốt không lo hết pin