Bộ phim hoạt hình đầu tiên trên thế giới ra đời như thế nào?

Lịch sử phim hoạt hình bắt nguồn từ những bộ phim hoạt hình đầu tiên trên thế giới với nét vẽ tay mộc mạc trước khi các phần mềm đồ họa máy tính ra đời. Chính những thử nghiệm thủ công đầy sáng tạo ấy đã từng bước đặt nền móng vững chắc cho ngành công nghiệp điện ảnh hiện đại. Cùng Sforum khám phá gốc gác của bộ môn nghệ thuật này qua những cột mốc sơ khai dưới đây.

Phim hoạt hình đầu tiên trên thế giới tên gì?

Tác phẩm hoạt hình vẽ tay hoàn chỉnh đầu tiên trên thế giới có tên là Fantasmagorie. Tác phẩm này được công chiếu lần đầu vào ngày 17 tháng 8 năm 1908 tại rạp Théâtre du Gymnase (Paris, Pháp). Đoạn phim trình diễn những hình vẽ tối giản liên tục tự cử động, biến hóa hình dạng ngay trên màn ảnh bạc. Dù trước đó đã có những thử nghiệm hoạt hình như Humorous Phases of Funny Faces (1906), Fantasmagorie được xem là cột mốc đánh dấu tác phẩm hoạt hình đầu tiên áp dụng trọn vẹn kỹ thuật vẽ tay truyền thống (hand-drawn animation) thay vì kết hợp cảnh quay thực.

Ai là người tạo ra phim hoạt hình đầu tiên trên thế giới?

Người tạo ra bộ phim hoạt hình vẽ tay đầu tiên này là Émile Cohl, một họa sĩ và đạo diễn tiên phong người Pháp sinh năm 1857. Trước khi gắn bó với cuộn phim nhựa, ông từng hoạt động tích cực trong phong trào nghệ thuật Incoherent. Đây là một trường phái nghệ thuật cấp tiến, đề cao tính trào phúng và sự phi lý.

Chính luồng tư tưởng tự do này đã ảnh hưởng lớn đến phong cách sáng tạo của ông. Bất mãn trước sự bão hòa của các bộ phim người đóng, ông quyết tâm tìm kiếm một phương thức thể hiện mới mẻ hơn. Ở độ tuổi 51, ông tự mày mò nghiên cứu cơ chế hoạt động của máy quay theo từng khung hình (frame-by-frame - kỹ thuật quay từng khung hình đồ họa) và dành nhiều thời gian để thực hiện Fantasmagorie.

Nỗ lực của ông đã góp phần định hình vai trò của một đạo diễn hoạt họa. Émile Cohl đã dành hàng tháng trời làm việc để hoàn thành tác phẩm với các điều kiện kỹ thuật sơ khai của đầu thế kỷ 20. Ông qua đời vào năm 1938 nhưng những đóng góp của ông cho ngành hoạt hình vẫn luôn được ghi nhận.

[Product_Listing categoryid="1124" propertyid="" customlink="https://cellphones.com.vn/tivi" title="Danh sách Tivi đang được quan tâm nhiều tại CellphoneS"]

Kỹ thuật làm phim hoạt hình đầu tiên

Vào năm 1908, kỹ thuật sử dụng tấm trong suốt (cel animation) vẫn chưa xuất hiện, Émile Cohl phải tự tay phác thảo từng khung hình chuyển động riêng biệt. Tổng cộng, ông đã vẽ ra chính xác 700 bức tranh khác nhau, mỗi bức thể hiện một thay đổi nhỏ trong chuyển động so với bức trước đó để tạo ra độ mượt mà.

Yếu tố gây ấn tượng mạnh của tác phẩm nằm ở kỹ thuật hiệu ứng đường phấn (chalk-line effect). Khi xem phim, khán giả thường lầm tưởng rằng tác giả đang dùng viên phấn trắng vẽ trực tiếp lên bảng đen. Thực tế, Émile Cohl đã phác họa bằng mực đen lên các tờ giấy trắng. Sau đó, ông áp dụng thủ thuật tráng phim âm bản, khiến các vùng màu đen biến thành đường nét trắng sáng, còn nền giấy trắng bị lật ngược thành nền đen.

Để tối ưu hóa thời gian thực hiện, ông đã đặt máy quay thẳng đứng hướng xuống mặt giấy và chụp lại mỗi bức vẽ đúng hai lần. Thủ thuật này giúp ông duy trì tốc độ khoảng 16 khung hình/giây, con số giúp tạo ra cảm giác chuyển động tương đối mượt mà dựa trên giới hạn kỹ thuật thời kỳ đó. Ngoài ra, ông còn khéo léo vận dụng kỹ thuật dừng máy quay (stop trick) học hỏi từ nhà tiên phong Georges Méliès để che giấu những điểm nối khi nhân vật biến đổi.

Nội dung của Fantasmagorie có gì?

Fantasmagorie đi theo phong cách kể chuyện "dòng ý thức" ngẫu hứng thay vì một cốt truyện tuyến tính. Mở đầu đoạn phim là hình ảnh bàn tay thực của đạo diễn Émile Cohl đang phác họa một chú hề nhỏ xíu mang tên Fantoche bằng những đường gạch nối đơn giản. Chỉ vài giây sau, bàn tay rút khỏi khung hình, nhường lại không gian cho chú hề tự do bước đi.

Xuyên suốt thời lượng phim, Fantoche không mang bất kỳ mục đích hay nhiệm vụ cụ thể nào. Chú hề đơn thuần trôi dạt trong một không gian siêu thực, liên tục đối mặt với những màn biến hóa phá vỡ định luật vật lý. Khán giả được chứng kiến những khoảnh khắc đầy ngẫu hứng: chú hề ngồi trong nhà hát bực dọc nhổ từng chiếc lông vũ khổng lồ trên chiếc mũ của một quý bà ngồi phía trước, hay một chai rượu vang bỗng chốc hóa thành bông hoa, rồi biến thành chiếc vòi voi trước khi chuyển hình thành một cánh cửa.

Vì sao Fantasmagorie được xem là cột mốc của phim hoạt hình?

Tác phẩm này được xem là cột mốc vì nó đã đặt nền móng cho kỹ thuật vẽ tay truyền thống, chứng minh màn ảnh có thể trở thành một bức tranh chuyển động tự do. Trước khi tác phẩm này xuất hiện, điện ảnh chủ yếu sao chép lại thực tại thông qua ống kính máy quay. Thông qua tác phẩm của mình, Émile Cohl đã phá vỡ khuôn mẫu ghi hình thực tế đó.

Tác phẩm cho thấy các nhà làm phim có thể tạo ra nội dung chỉ bằng bút, giấy và sự kiên nhẫn mà không phụ thuộc hoàn toàn vào bối cảnh hay diễn viên thực tế. Phương pháp làm phim theo từng khung hình (frame-by-frame) do Émile Cohl thực hiện đã đóng góp lớn vào sự phát triển của kỹ thuật hoạt họa sau này.

Cho đến ngày nay, phong cách biến hóa hình thể của Fantasmagorie vẫn được ứng dụng trong lĩnh vực hoạt hình 2D lẫn đồ họa 3D. Tác phẩm giữ vị trí quan trọng trong lịch sử phát triển của điện ảnh.

Những cột mốc đầu tiên đáng chú ý của lịch sử phim hoạt hình

Sự ra đời và phát triển của ngành công nghiệp hoạt họa là kết tinh từ nhiều thử nghiệm. Hãy nhìn lại các cột mốc đáng chú ý:

• Phim hoạt hình ngắn dùng kỹ thuật vẽ trên bảng phấn đầu tiên: Humorous Phases of Funny Faces (năm 1906) của J. Stuart Blackton. Ra mắt trước cả tác phẩm của Émile Cohl, đoạn phim dài ba phút này sử dụng kỹ thuật dừng máy quay để khắc họa quá trình một họa sĩ vẽ các khuôn mặt hài hước bằng phấn trắng. Những khuôn mặt này sau đó tự đảo mắt, hút xì gà hoặc mỉm cười. Mặc dù các chuyển động còn thô cứng và chưa tách biệt khỏi sự can thiệp của người thật, đây vẫn được xem là một trong những thử nghiệm quan trọng đặt nền móng cho hoạt hình đầu thế kỷ 20.
• Bộ phim hoạt hình dài (feature-length) đầu tiên trên thế giới: El Apóstol (năm 1917) của đạo diễn Quirino Cristiani người Argentina (dài 70 phút, dùng kỹ thuật cắt bìa cứng). Quirino Cristiani đã huy động tới 58.000 bản vẽ bằng giấy và bìa cứng, cẩn thận cắt rời các khớp nối của nhân vật để tạo nên một bộ phim châm biếm chính trị nhắm thẳng vào sự tham nhũng của chính phủ Argentina.
• Bộ phim hoạt hình dài (feature-length) sử dụng trọn vẹn âm thanh, màu sắc và kỹ thuật cel animation: Bạch Tuyết và bảy chú lùn (năm 1937) của Walt Disney. Từng bị báo chí Hollywood mỉa mai là "sự điên rồ của Disney", dự án này đã tiêu tốn khoản ngân sách khoảng 1.5 triệu USD. Đây là bộ phim hoạt hình nổi bật tiên phong trong việc kết hợp màu Technicolor, kỹ thuật camera nhiều lớp (multiplane camera) và âm thanh lồng tiếng đồng bộ.

Tìm hiểu về những bộ phim hoạt hình đầu tiên trên thế giới giúp chúng ta nắm bắt được lịch sử phát triển của môn nghệ thuật này. Dù công nghệ đồ họa đã tiến bộ vượt bậc, các kỹ thuật vẽ tay truyền thống vẫn giữ một vai trò nền tảng. Hãy tiếp tục theo dõi Sforum để cập nhật thêm các bài viết về công nghệ, điện ảnh và các xu hướng giải trí nhé!

Xem thêm: Toplist

Nguồn ảnh: Internet và AI