Meme đầu tiên trên thế giới xuất hiện từ khi nào?

Dù ảnh chế là một phần không thể thiếu của mạng xã hội, ít ai biết meme đầu tiên trên thế giới đã xuất hiện từ rất lâu trước khi Internet ra đời. Việc tìm hiểu lịch sử phát triển của chúng sẽ giúp bạn nắm bắt dễ dàng hơn hàm ý phía sau các trào lưu đang lan truyền ngày nay. Trong bài viết này, Sforum sẽ đưa bạn ngược dòng thời gian để khám phá nguồn gốc thực sự của văn hóa chế ảnh thú vị này.

Nguồn gốc Meme đầu tiên trên thế giới

Vào năm 1921, tạp chí sinh viên Wisconsin Octopus của Đại học Wisconsin–Madison đã xuất bản một bức tranh biếm họa mang đậm phong cách so sánh "Kỳ vọng và Thực tế". Nhiều nhà nghiên cứu văn hóa Internet ngày nay xem đây chính là meme đầu tiên trên thế giới, dù khái niệm này lúc bấy giờ chưa hề tồn tại. Tác phẩm này được chia làm hai khung hình với dòng chú thích mang tính đồng cảm cao.

• Khung bên trái: Vẽ một người đàn ông bảnh bao, tự tin kèm dòng chữ: "Cách bạn nghĩ mình trông như thế nào khi chụp ảnh bằng đèn flash".
• Khung bên phải: Trực diện đối lập bằng một khuôn mặt méo mó với lời chốt hạ: "Cách bạn thực sự trông như thế nào".

Cấu trúc đồ họa này giống với các định dạng meme đối lập trực quan (Expectation vs. Reality) đang xuất hiện trên các nền tảng mạng xã hội hiện đại.

Nguồn gốc thuật ngữ meme ra đời

Thuật ngữ "meme" được sáng tạo bởi nhà sinh học tiến hóa người Anh - Tiến sĩ Richard Dawkins. Ông lần đầu tiên giới thiệu nó trong cuốn sách nổi tiếng The Selfish Gene (Gen vị kỷ) xuất bản năm 1976. Khi đó, Dawkins muốn tìm một danh từ ngắn gọn để mô tả cách thức các ý tưởng, hành vi hoặc biểu tượng văn hóa lan truyền từ tâm trí người này sang người khác.

Ông đã mượn từ "mimēma" trong tiếng Hy Lạp cổ (nghĩa là "thứ được bắt chước") và cắt gọn lại thành "meme". Sự tinh giản này giúp từ mới có cấu trúc phát âm tương tự như "gene" (gen di truyền) trong sinh học.

Theo lý thuyết của Dawkins, nếu như gen di truyền truyền lại các đặc điểm sinh học qua các thế hệ và chịu sự chọn lọc tự nhiên, thì meme chính là những đơn vị truyền tải văn hóa chịu sự chọn lọc của xã hội. Một meme mạnh mẽ sẽ được nhiều người bắt chước, ghi nhớ và chia sẻ, trong khi những meme yếu kém sẽ dần bị lãng quên. Trong kỷ nguyên trước Internet, meme có thể là một giai điệu bài hát bắt tai, một câu nói cửa miệng quen thuộc, hay cách chế tạo một công cụ lao động.

Ngày nay, ý nghĩa của thuật ngữ này đã được cụ thể hóa hơn, chủ yếu dùng để chỉ những hình ảnh, đoạn video hoặc câu đùa ngắn gọn được lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng. Hành trình biến đổi từ một khái niệm sinh học học thuật thành một hiện tượng văn hóa giải trí đại chúng đã cho thấy sự phổ biến của các nội dung mang tính kết nối và lan truyền.

[Product_Listing categoryid="3" propertyid="" customlink="https://cellphones.com.vn/mobile.html" title="Danh sách điện thoại đang được quan tâm nhiều tại CellphoneS"]

Video meme Internet đầu tiên ra đời khi nào?

Một trong những video meme lan truyền sớm nhất trong lịch sử Internet được ghi nhận là "Dancing Baby" (Em bé nhảy múa), ra đời vào năm 1996. Đoạn phim hoạt hình 3D ngắn này ban đầu do các kỹ sư phần mềm tạo ra làm tệp dữ liệu mẫu để thử nghiệm tính năng diễn họa cho phần mềm Character Studio. Bước ngoặt lan truyền xuất hiện khi nhà phát triển web John Woodell chuyển đổi đoạn clip thành định dạng ảnh động GIF nhằm minh họa cho quy trình nén dữ liệu web.

Tuy nhiên, hình ảnh một em bé mặc tã nhảy điệu cha-cha-cha trên nền nhạc bài hát "Hooked on a Feeling" của ban nhạc Blue Swede nhanh chóng trở nên phổ biến ngoài dự tính ban đầu. Trong kỷ nguyên mà các nền tảng chia sẻ video như YouTube hay mạng xã hội còn là khái niệm của tương lai, đoạn clip vẫn lan truyền rộng rãi bằng cách len lỏi qua các chuỗi email và những trang web thô sơ. "Dancing Baby" không chỉ là một cột mốc công nghệ mà còn đặt nền móng cho sự phát triển của văn hóa video viral ngày nay. 

Các cột mốc đáng chú ý trong lịch sử meme

Sự tiến hóa của các trào lưu mạng không diễn ra trong một sớm một chiều. Dưới đây là bảng tổng hợp các cột mốc quan trọng đánh dấu sự chuyển mình của văn hóa chế ảnh qua từng thời kỳ:

Sau khi những meme đầu tiên trên thế giới được định hình, giai đoạn cuối những năm 2000 được xem là kỷ nguyên vàng của định dạng "Image Macros" và "Rage Comics". Trong khi "Image Macros" sử dụng một bức ảnh tĩnh làm nền, kết hợp với dòng chữ to bản màu trắng viền đen ở cạnh trên và dưới như Cậu bé thành công (Success Kid), thì "Rage Comics" lại nổi bật với những nét vẽ thô sơ bằng công cụ Microsoft Paint, tiêu biểu là biểu tượng Troll Face.

Đến năm 2007, sự phát triển bùng nổ của nền tảng YouTube đã chuyển dịch sự chú ý của thế giới sang các định dạng video. Trào lưu Rickroll, một trò đùa khéo léo lừa người khác nhấn vào đường link bài hát "Never Gonna Give You Up", đã trở thành huyền thoại của Internet. Kể từ năm 2020 trở đi, với sự xuất hiện của TikTok và các định dạng video siêu ngắn, văn hóa mạng đã không còn giới hạn ở hình ảnh tĩnh mà trở thành các thử thách tương tác đa quốc gia, liên tục làm mới cách con người giao tiếp mỗi ngày.

Kể từ khi meme đầu tiên trên thế giới xuất hiện, ảnh chế đã phát triển thành một phương thức giao tiếp phổ biến toàn cầu. Dù thay đổi qua nhiều định dạng, chúng vẫn luôn giữ vai trò phản ánh các sự kiện đời sống dưới góc nhìn hài hước. Bạn hãy tiếp tục theo dõi Sforum để cập nhật thêm các kiến thức công nghệ và giải mã các trào lưu mới nhé!

• Xem thêm: Toplist

Nguồn ảnh: Internet và AI